علیرضا تنگسیری کیست؟| فرمانده میدانی جنگ و معمار قدرت دریایی سپاه
رویداد ۲۴| ترور سردار علیرضا تنگسیری فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در انفجار بندر عباس شایعه مهم نخستین روز هفته جاری بود. خبری که همزمان با انتشار خبر انفجار در بندر عباس منتشر و بلافاصله توسط روابط عمومی سپاه تکذیب شد.
بیشتر بخوانید:
علیرضا تنگسیری متولد سال ۱۳۴۱ (۱۹۶۲ میلادی) است؛ نسلی از فرماندهان سپاه که انقلاب ۱۳۵۷ را در جوانی تجربه کردند و خیلی زود وارد ساختار نظامی جمهوری اسلامی شدند. اطلاعات رسمی چندانی از زندگی شخصی، تحصیلات یا پیشینه خانوادگی او منتشر نشده؛ موضوعی که درباره بسیاری از فرماندهان ارشد سپاه صدق میکند. آنچه از تنگسیری در دسترس است، عمدتاً به کارنامه نظامی و مواضع علنی او محدود میشود.
علیرضا تنگسیری؛ از فرمانده میدانی جنگ تا شکلگیری نیروی دریایی سپاه
با آغاز جنگ ایران و عراق، نیروی دریایی سپاه پاسداران بهعنوان یک نیروی تازهتأسیس، نقش متفاوتی نسبت به نیروی دریایی ارتش ایفا میکرد. عملیاتهای چریکی، استفاده از شناورهای سبک، قایقهای تندرو و حملات نامتقارن به خطوط کشتیرانی و تأسیسات دریایی عراق، بخشی از دکترین سپاه در دریا بود. علیرضا تنگسیری در همین فضا رشد کرد و در طول جنگ، فرماندهی یک یگان عملیاتی دریایی را بر عهده داشت.
این تجربه میدانی، بعدها به یکی از سرمایههای اصلی او تبدیل شد؛ چرا که نیروی دریایی سپاه پس از جنگ نیز همان الگوی نبرد نامتقارن را بهعنوان ستون فقرات راهبرد دریایی خود حفظ کرد؛ الگویی که تنگسیری از مدافعان جدی آن محسوب میشود.
تنگسیری پس از جنگ؛ تثبیت در ساختار فرماندهی
در سالهای پس از پایان جنگ، سپاه پاسداران بهتدریج ساختار خود را بازتعریف کرد و نیروی دریایی سپاه نیز از یک نیروی صرفاً عملیاتی، به یک بازیگر راهبردی در امنیت ملی تبدیل شد. در این دوره، تنگسیری به مسئولیتهای مهمتری رسید و نهایتاً فرماندهی منطقه یکم نیروی دریایی سپاه در بندرعباس را برعهده گرفت؛ منطقهای که مهمترین حوزه عملیاتی سپاه در خلیج فارس و تنگه هرمز محسوب میشود.
فرماندهی این منطقه بهمعنای نظارت مستقیم بر حساسترین نقطه ژئوپلیتیکی ایران بود؛ جایی که بخش عمده صادرات نفت جهان از آن عبور میکند و حضور ناوگان آمریکا و متحدانش همواره پررنگ بوده است. همین مسئولیت، تنگسیری را به یکی از چهرههای شناختهشده در محافل نظامی و امنیتی تبدیل کرد.
انتصاب تنگسیری در مقطع تنش؛ فرماندهی نیروی دریایی سپاه
در مرداد ۱۳۹۷ و در اوج تنشهای ایران و آمریکا پس از خروج واشنگتن از برجام، آیتالله خامنهای با صدور حکمی، علیرضا تنگسیری را بهعنوان فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منصوب کرد. این انتصاب در فضایی انجام شد که خلیج فارس به یکی از کانونهای اصلی فشار حداکثری آمریکا علیه ایران تبدیل شده بود.
از آن زمان، نیروی دریایی سپاه تحت فرماندهی تنگسیری، حضوری پررنگتر و رسانهایتر پیدا کرد. رزمایشهای گسترده، نمایش توان موشکی دریایی، توقیف شناورهای خارجی و رونمایی از تجهیزات جدید، بخشی از راهبردی بود که با هدف ارسال پیام بازدارندگی دنبال شد.
دکترین تنگسیری؛ موشک، قایق تندرو و پهپاد
تنگسیری در سخنرانیها و مصاحبههای متعدد خود، بارها بر سه محور اصلی تأکید کرده است:
نخستی توان موشکی دریایی، نبرد نامتقارن و خودکفایی دفاعی. او در دوره فرماندهی او، نیروی دریایی سپاه تمرکز ویژهای بر توسعه موشکهای ساحل به دریا، دریا به دریا و استفاده از سامانههای بومی داشته است. همچنین استفاده از پهپادهای شناسایی و رزمی در مأموریتهای دریایی، بهعنوان یکی از مؤلفههای جدید قدرتنمایی سپاه مطرح شده است. معرفی شناورهای حامل پهپاد و سخن گفتن از «حضور در آبهای دوردست»، بخشی از همین رویکرد است.
مواضع سیاسی و امنیتی نیز نوع خاصی است. علیرضا تنگسیری از جمله فرماندهانی است که مواضع سیاسیاش را با ادبیات صریح بیان میکند. او بارها اعلام کرده که حضور آمریکا در خلیج فارس عامل ناامنی است و ایران اجازه نخواهد داد امنیت تنگه هرمز به دست نیروهای خارجی رقم بخورد. این مواضع، او را به یکی از چهرههای اصلی تقابل لفظی با فرماندهان نظامی آمریکا در منطقه تبدیل کرده است.
علیرضا تنگسیری و تحریمها
در خرداد ۱۳۹۸، وزارت خزانهداری آمریکا علیرضا تنگسیری را در فهرست تحریمهای خود قرار داد. این تحریمها شامل مسدود شدن داراییهای احتمالی و ممنوعیت هرگونه تعامل مالی با اوست. در سالهای بعد، اتحادیه اروپا نیز نام او را در چارچوب تحریمهای مرتبط با فعالیتهای نظامی جمهوری اسلامی درج کرد؛ اقدامی که جایگاه تنگسیری را بهعنوان یک فرمانده تحریمشده و پرچالش در سطح بینالمللی تثبیت کرد.
تنگسیری را میتوان نماینده نسلی از فرماندهان سپاه دانست که از میدان جنگ به اتاقهای تصمیمگیری راه یافتهاند و امروز نقش مستقیمی در سیاست بازدارندگی ایران دارند. فرماندهای که نیروی دریایی سپاه را نهفقط یک یگان نظامی، بلکه ابزاری برای ارسال پیام سیاسی و امنیتی در یکی از حساسترین نقاط جهان میداند؛ نقطهای که هر تحرک آن، بازتابی فراتر از مرزهای ایران دارد.
